يزد

یزد مرکز استان یزد

یزد مرکز استان یزد

یزد مرکز استان یزد در فاصله ۶۷۷ کیلومتری تهران قرار دارد. شهر یزد یکی از هفت کلانشهر ایران (تهران، مشهد، اصفهان، تبریز، شیراز ،یزد و اهواز) است.

یزد به شهر بادگیرها معروف است. به «شهر دوچرخه‌ها»و «شهر شیرینی» نیز شهرت دارد.

میدان امیرچخماق، باغ دولت آباد، زندان اسکندر (مدرسه ضیاییه)، آتشکده زرتشت، ساعت مارکار و مسجد جامع یزد از اماکن دیدنی شهر است.


پیشینه تاریخی

برخی از مورخین بنای اولیّهٔ شهر یزد را به زمان اسکندر مقدونی نسبت می دهند که وی زندانی ساخته و نام آن را چنین نهاده است و به اعتقاد عده‌ای دیگر از تاریخ نویسان در دورهٔ ساسانیان به فرمان یزد گرد اول (421-339 م) در این محل شهری بنام «یزدان‌گرد» بنا گردیده است. نام یزد از همین عنوان گرفته شده است و به معنی مقدس، فرخنده و در خور آفرین می باشد.

مورخین یونانی شهر کهن و باستانی را ایساتیس خوانده‌اند که احتمالا بعد از ویرانی شهر کهن «کته» پدید آمده است. پس از ظهور اسلام و گرایش مردم ایران به دین اسلام به یزد لقب «دارالعباده» داده شد.

یزد به معنای پاک و مقدس و یزد گرد به معنای داده خدایی است. شهر یزد نیز به معنای شهر خدا و سرزمین مقدس است.

اولین بار نام یزد در کنار اسم چینی تخمه یکی از همرزمان داریوش آورده شد.


فرهنگ، زبان و گویش مردم یزد

مردم یزد به زبان فارسی رایج با پاره‌ای ویژگی‌های گویشی سخن می گویند و بسیاری از واژه‌ها و ترکیبات زیبای فارسی را در گویش خود حفظ کرده‌اند. در استان یزد برخی ویژگیهای گویشی میان شهرستانهای مختلف محسوس است. معتقدان به آیین زرتشتی در میان خود هنوز به زبان نیاکانشان سخن می‌گویند و بویژه مراسم مذهبی خود را با این زبان انجام می‌دهند. گویش یزدی بخشی از فارسی دری (فارسی خالص و اولیهٔ ایرانیان) است.

از دبیرستان‌های قدیمی یزد می‌‌توان به دبیرستان مارکار، دبیرستان ایرانشهر و دبیرستان کیخسروی اشاره کرد. استان یزد با بیش از ۵۲ درصد مصرف برق صنعتی یک استان صنعتی شناخته شده است.


محله های قدیم استان یزد

مشخص‌ترین وجهه شهر معماری خاص کویری آن است. بادگیرها، مناره‌ها و گنبدها مشخص‌ترین جنبه ظاهری معماری شهر است. در این معماری از بادگیر برای گرفتن جریان باد و خنک‌کردن فضای ساختمان به کار می‌‌رفته است.

بافت و ساخت معماری ویژهٔ منطقهٔ یزد از بارزترین نمونه‌های معماری خاص اقلیم‌های گرم و خشک در جهان است. تناسب آن با نیازها و شرایط اقلیمی- فرهنگی مردم منطقه، گذشته از زیبایی خاص این معماری، از ویژگی‌های آن است. در مرکز هر محله معمولاً حمام، بازارچه، آب انبار، مسجد، حسینیه، لرد، کارگاه های کوچک، جوی آب (برای دسترسی به قنات) قرار دارد که بسیاری از این امکانات هنوز پا برجا هستند.

خانه‌های قدیمی در جهت قبله ساخته شده‌اند. با این جهت گیری فضاهای تابستانی و اتاق‌های زمستانی به طرزی مفید پیرامون حیاط مرکزی قرار می‌گیرند.

حیاط مرکزی اصلی ترین فضای خانهٔ یزدی است. حوض آب در وسط حیاط قرار گرفته است و باغچه ها دور تا دور آن با درختانی که نیاز کمی به آب دارند همچون اَنار، اَنگور، اَنجیر و پسته که علاوه بر سبزی خانه و تامین سایه و خنکی هوا از خشکی هوا نیز می‌کاهد.

از جمله نمونه‌های بارز معماری قرنهای گذشته محلهٔ فهادان یا یوزداران است که در گویش محلی جنگل یا محل یوزاران نامیده می شود. قدمگاه منسوب به امام رضا نیز در این گذر واقع شده است.

اقلیت های دینی نظیر یهودیان بیشتر در محله یهودی‌ها در سمت جنوب مسجد جامع ساکن هستند و کنیسه‌ای دارند. زرتشتیان نیز از جمله در محلّهٔ عیش آباد، محلّهٔ نعیم آباد، کوچهٔ بیوک، محلّه نرسی آباد، محلّهٔ اَهَرستان ساکن هستند.


صنایع یزد

در یزد صنایع بزرگی همچون فولاد آلیاژی و مجتمع صنعتی چادرملو و کارخانه فولاد نورد یزد و صنایع کاشی و سرامیک جای گرفته است که با وجود این صنایع حدود ۵۳ درصد از مصرف برق در تعرفه صنعتی استفاده می شود.


سوغات

قطاب
پشمک
باقلوا
کیک یزدی

+ Groups ; ۸:۱٤ ‎ب.ظ ; دوشنبه ٥ آذر ،۱۳۸٦
comment نظرات ()

استان یَزد در یک نگاه

استان یَزد در یک نگاه

استان یَزد منطقه‌ای خشک و بیابانی است.

مرکز آن شهر یزد است.

گروه بزرگی از زرتشتیان ایران در استان یزد زندگی می‌کنند.


کشاورزی
به دلیل خشکی آب و هوا و اندک بودن میزان بارندگی بین استان‌های ایران کمترین اراضی کشاورزی در یزد قرار دارد. عمده محصولات کشاورزی یزد شامل خرما-پسته و گندم است. به علت کم‌آبی این استان بیشتر جنبه صنعتی دارد.


صنعت
استان یزد استانی صنعتی است که صنعت بافندگی آن از شهرت زیادی برخوردار است. صنعت شیرینی‌سازی در استان یزد از قدمتی دیرینه برخوردار است و محصولات آن صاحب شهرتی شده‌اند که از مرزهای ایران فراتر رفته است. مهم‌ترین شیرینی‌جات یزدی با نام‌های قطاب، پشمک و باقلوا شهرت دارند.

بیشترین تولیدات واحدهای صنعتی شهر را منسوجات، کاشی و سرامیک و فرش ماشینی تشکیل می‌دهد. واحدهای صنعتی استان یزد عمدتاً در شهرک‌های صنعتی یزد و میبد متمرکز شده‌اند. همچنین یزد دارای معادن زیادی است که مهم‌ترین آنها معدن سنگ آهن چادرملو و چغارت و معدن سرب و روی کوشک هستند. معادن غنی اورانیوم نیز در اواخر دهه ۸۰ در منطقه ساغند یزد کشف شده‌است. [نیاز به ذکر منبع] جمعیت استان یزد در سرشماری سال ۱۳۷۵ حدود 900 هزار نفر ثبت شده‌است. هم اینک برق استان یزد توسط شرکت برق منطقه ای یزد که از سال 1368 تاسیس گردیده است تامین می شود . این شرکت با فروش بیش از52 درصد از فروش کل خود در سال به مشترکین صنعتی ( بالغ بر 3 میلیارد کیلووات ساعت انرژی در سال 85 )سهم مهمی را در صنعتی شدن استان ایفا نموده است . بنابراين این استان را می توان به عنوان یک قطب صنعتی کشور ایران محسوب نمود.


تاریخ و فرهنگ
استان يزد از سرزمين‌های تاريخی است که در ميان ايالتهای قديمی و بزرگ پارس، اصفهان، کرمان و خراسان قرار داشته است. آبادی نشينی در اين منطقه از قدمت طولانی برخوردار است. اين سرزمين از گذرگاههای مهم در ادوار تاريخی محسوب می‌شده است. اين ناحيه در دوره هخامنشيان از راههای معتبر موسسه های راهداری، مراکز پستی و چاپاری برخوردار بوده است. راهداری در يزد قديم چنان اهميتی داشت که خاندان آل مظفر از منصب راهداری ناحيه ميبد به پادشاهی رسيدند. با این‌همه اين استان از درگيري‌ها و جنگ‌های تاريخ کشور ايران تا حدودی ايمنی داشته است. صعب‌العبور بودن راه‌ها به همراه محدوديت منابع آبی مانع عمده تسخير اين منطقه توسط بعضی از حکومتهای بزرگ و کوچک حاشيه و پيرامون اين منطقه در طول تاريخ بوده است.

وجود آثاری از مهر و آناهيتا، ايساتيس و هخامنشی و زندان اسکندر و برج و بارو و کهن درهای بزرگ و عظيم و پناهگاههای متعدد و موبدان و سران ساسانی و ابنيه و يادگارهای بعد از اسلام نظير مساجد و امامزاده‌ها و مزارها نشانگر فرهنگ و تمدن قبل و بعد از دوره اسلامی بوده است.


اماکن دیدنی استان یزد
مقبره سیدرکن الدین - مقبره سید شمس الدین - آب انبار شش بادگیر -  آتشکدهُ یزدان - میدان امیر چخماق - باغ گلشن طبس -  پیر سبز چک چک - خانه ی لاری ها - دخمه ی زرتشتیان - رباط ساغند - زندان اسکندر - سرو کهن ابرکوه - غار چهار طاقی - قلعه ی مروست - قلعه ی ندوشن - مسجد جامع کبیر یزد - مسجد شاه ولی - میدان و حمام خان - باغ دولت آباد - مسجد فهرج.

همچنین از مناطق خوش آب وهوای استان مهریز، تفت، ده بالا، طزرجان و غربال‌بیز هستند.


شهرها و شهرستان‌ها

مرکز : یزد
شهرستان‌ها : ابرکوه ـ اردکان ـ بافق | تفت ـ خاتم ـ صدوق ـ طبس ـ مهریز ـ مِیبُد ـ یزد
شهرها : ابرکوه ـ احمدآباد ـ اردکان ـ اشکذر ـ بافق ـ بهاباد ـ تفت ـ حمیدیا ـ خضرآباد ـ دیهوک ـ زارچ ـ شاهدیه ـ طبس ـ عشق‌آباد ـ عقدا ـ مروست ـ مهردشت ـ مهریز ـ میبد ـ ندوشن ـ نیر ـ هرات ـ یزد
 
نقاط دیدنی : آب‌انبار شش‌بادگیر ـ آتشکده یزدان ـ امیرچقماق ـ باغ گلشن طبس ـ پیر سبز چک‌چک ـ خانه لاری‌ها ـ دخمه زرتشتیان ـ رباط ساغند ـ زندان اسکندر ـ سرو کهن ابرکوه ـ غار چهارطاقی ـ قلعه مروست ـ قلعه ندوشن ـ مسجد جامع کبیر یزد ـ مسجد شاه‌ولی ـ میدان و حمام خان

+ Groups ; ٧:٤٠ ‎ق.ظ ; جمعه ٢۳ شهریور ،۱۳۸٦
comment نظرات ()